Hướng dẫn ngắn giúp người không chuyên về kế toán đọc được bốn biểu mẫu chính và hiểu chúng đang nói điều gì.
Bốn biểu mẫu, bốn câu hỏi
Một bộ báo cáo tài chính đầy đủ gồm bốn phần, và mỗi phần trả lời một câu hỏi khác nhau:
| Biểu mẫu | Trả lời câu hỏi |
|---|---|
| Bảng cân đối kế toán | Doanh nghiệp đang có gì và nợ ai tại một thời điểm? |
| Báo cáo kết quả kinh doanh | Doanh nghiệp lãi hay lỗ trong kỳ? |
| Báo cáo lưu chuyển tiền tệ | Tiền đã vào và ra như thế nào? |
| Thuyết minh | Những con số trên được tính ra sao ? |
Bảng cân đối kế toán
Đọc theo hai vế. Vế tài sản cho biết nguồn lực đang nằm ở đâu — tiền, phải thu, tồn kho, tài sản cố định. Vế nguồn vốn cho biết nguồn lực đó đến từ đâu — vốn chủ sở hữu hay vốn vay.
Điểm đáng chú ý không phải con số tổng, mà là cơ cấu: tỷ trọng phải thu và tồn kho trong tổng tài sản, và tỷ trọng nợ ngắn hạn trong tổng nguồn vốn.
Báo cáo kết quả kinh doanh
Nên đọc từ trên xuống theo từng tầng lợi nhuận: lợi nhuận gộp, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh, rồi lợi nhuận sau thuế. Cách đọc này cho biết lợi nhuận đến từ hoạt động cốt lõi hay từ các khoản khác.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
Đây là biểu mẫu hay bị bỏ qua nhất nhưng lại nói nhiều nhất về sức khoẻ thực tế. Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh âm kéo dài trong khi lợi nhuận vẫn dương là tình huống cần tìm hiểu kỹ.
Thuyết minh
Phần dài nhất và thường bị bỏ qua. Thuyết minh giải thích chính sách kế toán đang áp dụng và chi tiết các khoản mục trọng yếu — tức là giải thích vì sao con số lại là như vậy.
Một lưu ý
Báo cáo tài chính mô tả quá khứ. Nó cho biết điều gì đã xảy ra, không cho biết điều gì sẽ xảy ra. Để phục vụ việc ra quyết định, báo cáo cần được đọc cùng với kế hoạch và dự báo dòng tiền.